Gen. Józef Wawrzecki – brat Tomasza Wawrzeckiego

Wawrzecki Józef
Generał brygady z 1812 r., brygadier kawalerii narodowej litewskiej z 1794 r. Ród jego
wywodził się z Wielkopolski. Pieczętował się herbem Rola. Za protoplastę rodziny uznaje się Wawrzyńca ze Skrzetuszewa, który w połowie XV w. osiadł na Litwie. Ojciec Jerzego, Tadeusz Aleksander Wawrzecki był stolnikiem i wojskim brasławskim, matka– Barbara z Tyzenhauzów–była rodzoną siostrą Antoniego Tyzenhauza (1733– 1785),podskarbiego nadwornego litewskiego i przyjaciela króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, który zasłynął uprzemysłowieniem Grodzieńszczyzny i bezwzględnością wobec chłopów. Wawrzeccy należeli do średnio zamożnej szlachty. Źródła nie podają daty urodzin i śmierci* Józefa Wawrzeckiego, także przebieg jego wojskowej służby nie został dobrze
udokumentowany. Wiadomo, że w 1789 r. był majorem w 1.Brygadzie Kawalerii Narodowej. W 1791 r. został jej wicebrygadierem. Uczestniczył w wojnie z Rosją 1792 r.
W 1793 r. związał się z wileńskim sprzysiężeniem insurekcyjnym. Wziął czynny udział w powstaniu kościuszkowskim. Uczestniczył w czerwcowej wyprawie Michała Kleofasa Ogińskiego na Mińszczyznę, podczas której był dowódcą straży przedniej (Brygada Kawalerii Narodowej Lit. i strzelcy) gen. Jakuba Jasińskiego. Walczył pod Oszmianą, został wyparty przez gen. Łanskoja z Borun, następnie–będąc w odwrocie – skutecznie
powstrzymywał napór wojsk rosyjskich. Na czele części swej brygady (ok. 600 szabel) 25 czerwca 1794 r. bił się w przegranej bitwie pod Sołami. W czasie wyprawy powstańców do Kurlandii dowodził oddziałem złożonym z kawalerzystów 1 BKN (260 szabel) i z 1 batalionu 1 regimentu. Oddział ten posiadał trzy armaty, jedną sześciofuntową i dwie trzyfuntowe. Kilka dni po pobycie w Szkudach (był tam 02.08.1794 r.) połączył się z siłami gen. Tomasza Wawrzeckiego, któremu dostarczył amunicję. Brał udział w boju pod Sałatami 29 lipca 1794 r. W 1811 r., podczas rozważań nad utworzeniem mającej być
w służbie rosyjskiej narodowej litewskiej siły zbrojnej, brany był (bez jego zgody i wiedzy) pod uwagę do objęcia jednego ze stanowisk dowódczych. W literaturze historycznej wzmiankowana jest jego działalność w 1812 r. Po zajęciu Wilna przez Napoleona rozpoczęto na Litwie formowanie formacji woskowych. 13 lipca 1812 r. Józef Wawrzecki został wyznaczony na dowódcę i organizatora 18 pułku ułanów. Ponieważ spośród zwolenników Napoleona na Litwie był jednym z kilku oficerów mających praktykę dowódczą, wszedł w skład Komitetu Wojskowego kierowanego przez Aleksandra ks. Sapiehę. Niestety ze względu na brak możliwości finansowania tworzenia pułku z własnych zasobów pieniężnych, 24.07.1812 r. zrzekł się na korzyść Karola Przeździeckiego dowództwa 18 pułku ułanów. Nie przeszkodziło to, by rezydujący w Wilnie minister spraw zagranicznych Francji książę Bassano, czyli Hugues Maret, w piśmie do Napoleona z 09.08.1812 r. zaproponował kandydaturę Józefa Wawrzeckiego
na inspektora jazdy w tworzonym Generalnym Inspektoracie Armii Litewskiej.Napoleon zgodził się i 29.08.1812 r. podpisał nominację Wawrzeckiego na to stanowisko. Jako
inspektor jazdy w stopniu generała brygady (z roczną gażą 12000 zł) podlegał
inspektorowi obu broni gen. dyw. Romualdowi Giedroyciowi oraz generalnemu gubernatorowi Litwy Dirkowi van Hogendorpowi. Adiutantem gen. Wawrzeckiego był
porucznik Stanisław Plater. Trudno jest ocenić, jaką rolę odegrał w organizacji
litewskiej jazdy. Zmieniająca się sytuacja znacznie ograniczyła jego możliwości. Wiadomo, że w dniu zajęcia Wilna przez rosyjskie oddziały gen. Adama Czaplica 10 grudnia 1812 r. rozkazał mjr Kozłowskiemu dołączyć z 17. pułkiem ułanów do X Korpusu Wielkiej Armii. Następnie dostał się do niewoli rosyjskiej, przebywał w niej do marca 1813 r., po osobistej interwencji gubernatora Litwy gen. Aleksandra Rimskiego-Korsakowa „na słowo” zezwolono mu przebywać w swoim majątku Nurkany. Był honorowym kuratorem szkół wileńskich. Przez współczesnych uważany był za hipochondryka.
Widniał jeszcze w „Spisie szlachty guberni wileńskiej na wyborach w 1834 r.” jako
„generał b. wojsk polskich, kawaler, Józef Wawrzecki. W domu Wańkowieczówien”.
Był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Aleksandra Szretter (1760–1799), z którą miał dwie córki. Ponownie ożenił się w 1810 r. z Kunegundą ks. Giedroyć, z tego związku urodziły się cztery córki i syn Aleksander. Rodzonym bratem Józefa Wawrzeckiego był

gen. Tomasz Wawrzecki (1753-1816); następca Tadeusza Kościuszki po bitwie pod Maciejowicami i do upadku powstania Najwyższy Naczelnik siły Zbrojnej Narodowej. Drugi brat Benedykt był gen. lejt. wojsk litewskich z 1790 r. i marszałkiem szlachty powiatu brasławskiego.

* Generał Józef Wawrzecki zmarł w Wilnie 22 stycznia 1846 w wieku 86 lat w domu Zawadzkiego na ulicy Bernardyńskiej. Po uroczystościach żałobnych zwłoki jego przewieziono do Majątku Nurkany i tamże zostały pochowane.
Księga zgonu 1846 Nr 12:

zgon 1846 12 Wawrzecki Jozef l.86 - Kopia - Kopia

Żona jego Kunegunda zd. Księżna Giedroyć zmarła tamże w Wilnie 14 listopada 1844 także w domu Zawadzkiego. Po uroczystościach pogrzebowych złożono jej zwłoki tymczasowo na par. mogiłach za miastem pod kaplicą w katakumbach.
Księga zgonu 1844 Nr 184:

zgon 1844 184 Wawrzecki Kunegunda l.56 zd.Giedroyc Ksiezna - Kopia - Kopia

/Informacja od Wandy Thomalla/

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s